วิทยากร: นพ.คำนวณ อึ้งชูศักดิ์
ผู้อำนวยการสำนักระบาดวิทยา
ผู้สรุป
นายแพทย์รุ่งเรือง กิจผาติ
นายแพทย์ครรชิต ลิมปกาญนารัตน์

         ก่อนหน้าที่จะมีการระบาดของไข้หวัดนก ระบบการเฝ้าระวังโรคไข้หวัดใหญ่ในประเทศไทยเป็นระบบ เฝ้าระวังโรคแบบตั้งรับ ซึ่งจะเป็นการรายงานสถิติการเกิดโรคประจำสัปดาห์และประจำปี ในปัจจุบันตั้งแต่พบการติดต่อไข้หวัดใหญ่จากสัตว์ปีกสู่คน กระทรวงสาธารณสุขได้ปรับระบบรายงานเป็นในเชิงรุก โดยมีการเข้าสอบสวนผู้ป่วยรายสงสัยในพื้นที่ร่วมกับการตายผิดปกติในสัตว์ปีก โดยเริ่มใน 5 จังหวัด ที่มีการระบาดของสัตว์ปีก ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2546 และขยายความคลอบคลุมทั้งประเทศในเดือนมกราคม 2547 มีการเปลี่ยนแปลง เพิ่มเติมคำจำกัดความของการเฝ้าระวังโรคในคน ระบบเฝ้าระวังที่ได้ดำเนินการหลังจากได้รับรายงานจะมีการสอบสวนเพื่อรวบรวมข้อมูลทางคลินิก การสอบสวนภาคสนามและการเก็บตัวอย่างส่งตรวจเพื่อแยกว่าผู้ป่วยรายนั้นเป็นผู้ป่วยยืนยันผู้ป่วยสงสัยไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์เอหรือบี และคัดแยก นับตั้งแต่เริ่มดำเนินการเฝ้าระวังมาตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2546 เป็นต้นมา พบผู้ป่วยยืนยัน 17 ราย เสียชีวิต 12 ราย ผู้ป่วยสงสัย 22 ราย เสียชีวิต 9 ราย สำหรับปัจจัยเรื่องผู้ป่วยยืนยัน พบว่า ในจำนวน 17 ราย มีประวัติอาศัยในหมู่บ้านที่มีการตายของสัตว์ปีก 16 ราย (ไก่ 15 ราย เป็ด 1 ราย) และผู้ป่วย 1 ราย มีประวัติการสัมผัสกับผู้ป่วยโรคปอดบวมที่สงสัย ผลกระทบนอกเหนือจากอัตราตายในผู้ป่วยที่สูงมากแล้ว ยังมีผลกระทบทางด้านเศรษฐกิจ ต่ออุตสาหกรรมสัตว์ปีกเป็นอย่างมาก บทเรียนที่ได้รับจากการเปลี่ยนแปลงระบบการเฝ้าระวังโรคไข้หวัดใหญ่ดังกล่าวข้างต้น จะเป็นประโยชน์อย่างมากต่อข้อมูลการเฝ้าระวังโรคปอดบวมของประเทศไทย ที่จากระบบเฝ้าระวังปัจจุบันมีรายงานผู้ป่วยจำนวนประมาณ 120,000 รายต่อปี ซึ่งสามารถสรุปได้ว่า

          - มีการรายงานผู้ป่วยไข้หวัดนกในคนเป็น 2 ระลอก ตั้งแต่เดือนมกราคม 2547 เป็นต้นมา โดยผู้ป่วยมีปัจจัยเสี่ยงจากการอาศัยอยู่ในหมู่บ้านที่พบการป่วยหรือตายของไก่ที่เลี้ยงไว้ในบ้าน
          - ไข้หวัดนกได้กลายเป็นโรคประจำท้องถิ่นของประเทศไทย
          - ควรมีการศึกษาต่อไปทางด้านระบาดวิทยา และห้องปฏิบัติการของผู้ป่วยโรคปอดบวมที่มีอาการ รุนแรงและเสียชีวิต ปอดบวมในบุคลากรทางการแพทย์ และปอดบวมที่มีประวัติสัมผัสกับผู้ป่วย ปอดบวมรายอื่น
          - ระบบการเฝ้าระวังที่ดี ช่วยลดอัตราป่วยและอัตราตายของผู้ป่วยลงได้